DAAN arrangement voor energie-intensieve bedrijven

Startpunt: verduurzaming als uitdaging

Onder de huidige omstandigheden is verduurzaming van energieopwekking voor Nederlandse bedrijven niet erg aantrekkelijk. In Nederland zijn voor grootverbruikers de prijzen van fossiele energie grosso modo al hoger dan in de omringende landen. En duurzame energie is meestal duurder, ondanks verschillende regelingen van de Nederlandse overheid om die duurzame energie te stimuleren.

De Stichting Energie Dialoog Nederland (EDN), AkzoNobel, Nyrstar en energieproduct Eneco, geïnteresseerd in een duurzame energievoorziening, lieten zich hierdoor niet ontmoedigen. Ze begonnen een gezamenlijk onderzoek. De centrale vraag was: is een stabiele en internationaal concurrerende energieprijs en lagere carbon-footprint mogelijk door de inzet van duurzame en efficiënte opties voor energieopwekking, met ook nog eens gelijke of geringere claim op de Nederlandse schatkist? De resultaten zijn gepubliceerd onder de titel: DAAN,  Duurzaam Arrangement AkzoNobel en Nyrstar.

Het DAAN arrangement

De verkenning laat zien dat duurzame energie als basislast mogelijk is, met langere-termijn-afspraken over de verdeling van risico's tussen de deelnemende partijen. Daardoor kunnen investeerders werken met een lager financieel rendement op hun eigen vermogen. Dat vraagt wel aanpassingen van twee regelingen: de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie (SDE) van de Nederlandse overheid in combinatie met de Europese Carbon Leakage regeling die er gaat komen. De SDE regeling is een vergoeding die de overheid geeft om tegemoet te komen aan het verschil tussen de kostprijs van grijze energie en die van duurzame energie. De Carbon Leakage regeling is een voorgenomen regeling van de EU.  Daarmee wil zij bedrijven compenseren die aantoonbaar concurrentienadeel hebben van het beprijzen van CO2  - wat zou kunnen leiden tot verplaatsing van de activiteiten naar regio's waar de uitstoot niet wordt geprijsd.

Het Daan arrangement leidt tot grotere effectiviteit van de SDE en meer efficiënt vermogen. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de doorrekening van het onderstaande voorbeeld van de DAAN duurzame energiecentrale.

De DAAN duurzame energie centrale

Het DAAN arrangement is in het onderzoek doorgerekend aan de hand van ontwerp van een duurzame energiecentrale voor de multi-metalenonderneming Nyrstar in Budel-Dorpsplein en de chloorfabriek van AkzoNobel in de Botlek (bij Rotterdam). De centrale (zie schematisch plaatje) bestaat uit een combinatie van wind (90 MWe, 30 MWe in vollast volume), biomassa (40 MWe) en warmtekrachtkoppeling (Wkk; 100 MWe), in totaal 170 MWe op continue basis. De verschillende installaties zullen overwegend in handen zijn van derden. Ze staan op locaties die optimaal zijn voor de betreffende installaties: dus Wkk bij bedrijven de stoom/warmte gebruiken, windturbines worden gerealiseerd op windrijke locaties en biomassacentrales en windturbines op die plekken waar lokale omstandigheden, zoals aan en afvoer, vergunningen e.d. optimaal zijn. Er is met andere woorden sprake van een ‘virtuele', duurzame, centrale.

Mechanisme

Het DAAN arrangement werkt als volgt:

1. De SDE blijft zo dicht mogelijk bij de huidige regeling, maar wordt effectiever omdat de bedrijven, duurzame investeerders en overheid risico's in de keten voor wind en biomassa projecten verminderen en herverdelen. Bij een lage APX-prijs leiden de afspraken tussen afnemers (industrieën) en aanbieders van elektriciteit tot nieuw duurzaam vermogen tegen lagere kosten voor de overheid. Bedrijven dragen hun steentje bij door onder andere een ‘bodemprijs' te garanderen aan de exploitant van wind en biomassa-installaties. De keerzijde is dat als de APX bovengemiddeld stijgt aan de overheid wordt gevraagd om te participeren in de prijsrisico's. Dat kost de overheid wel wat meer, maar wordt voor een deel gecompenseerd door hogere aardgas-, CO2 en BTW inkomsten. Als de APX laag staat nemen de bedrijven de risico's en als de APX hoog is neemt de overheid een deel van het risico wetende dat haar inkomsten ook stijgen. Kijkend naar de positie van de overheid en van de bedrijven lijkt dat een ‘faire' green deal.

2. Daarnaast wordt de Europese Carbon leakage vergoeding ingezet om installaties voor warmte kracht koppeling te stimuleren, waarbij tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten CO2 wordt bespaard. DAAN stelt voor om met de Carbon leakage regeling bedrijven te compenseren via het terugdringen van de CO2 uitstoot. In het onderzoek is rekening gehouden met de voorstellen eind 2010 over de hoogte van de compensatie. Dan komt DAAN op kosten per bespaarde ton CO2 (bij een gemiddeld prijsscenario en de gemiddelde uitstoot in Nederland als referentie) voor wind van €63, voor biomassa €106 en voor WKK €37 (50% STEG en 50% gasturbine).

3. Het DAAN-arrangement levert zo duurzame en efficiënte basislastelectriciteit tegen internationaal concurrerend energieprijzen aan de bedrijven. AkzoNobel en Nyrstar kopenelektriciteit tegen een internationaal concurrerende prijs (DAAN rekent met €50/MWh) met een zeer lage CO2 uitstoot. Op hun beurt zien de bedrijven (AkzoNobel en Nyrstar) af van de overeenkomstige carbon leakage vergoeding.

Bronnen

J.P. Van Soest, Wiltink, H. en Zijlstra, G.J. (2010). Mangementsamenvatting DAAN: Duurzaam Arrangement AkzoNobel en Nyrstar. Stichting Energie Dialoog Nederland, in samenwerking met Nyrtstar, AkzoNobel en Eneco. Zie bij publicaties item 'DAAN' op de website Ener gie Dialoog Nederland.

En zie voor andere voorbeelden van nieuwe arrangementen ook Nieuwe financieringsarrangementen rond duurzame energie,